Яасан юмЯг юу болсон юм бэ? Чи тойруулахгүйгээр хэлээч гэвэл Сонсдог Болор тамхи асаан байх зуураа: -Энэ хүүд битгий хэлээрэйМэдчихвэл ихлхэцүүдэх байхАав ээж нь залилан хийж хүмүүст их хэмжээний өрөнд ороод дунд хүүхдээ аваад оргон зайлсан гэнэ лээГэхдээ энэ муусайн төрийн хувцас өмссөн гай..халууд одоо хүртэл сураг гаргаагүйг бодоход бүгд ум мааний болсончбайж мэднэЦолмонгийн бага дүү нь гэртэйгээ хамт шатсан юм гэнэ лээАягүйлбол өр зээлээ авч чадаагүй айхтар хүмүүс тун удахгүй энэ хүүгчцааш нь харуулж мэдэхлбайх гээд…

Аав ээжийнхээ гаргасан буруу шийдвэрийн үр дүнд хөдөө сумандаа элэг бүтэн, өвчин зовлонгүй эрүүл энх, амар амгалан амьдран байсан хүүхдүүд амьдралын хар бараан зүйлд

бие сэтгэлийн зовлон эдлэнхэн, тарчлан байхад тэднийг төрүүлж өсгөсөн ачтангууд мөнлор сураггүй байсаарӨнгөрсөн он цагийн дийлэнх хугацаанд нэг гарын 5-н хуруу шиг эвлэлдэн нэгдсэн жаргалтай сайхан мөчүүд тэдэнд зөндөөлбайсан байхТиймдээчЦолмон аав ээжийгээ хүрээд ирэх юм болов уу хэмээн горьдож өглөөн мандах нарнаас үдшийн жаргах наран хүртэл нүдээ үл цавчин

цагдаагийн 3-н давхар саарал байшингийн зэргэлдээ орших бүхийлбайшингийн булан тохой руу харцаа илгээнэГэр нь хүйтэн байхын зэрэгцээ хоол ундгүй хонох өдөр хоногууд нижгээд байхад зулай зулайгаа гишгэн төрсөн бяцхан үрс бие биесээ түшин хань бараа болж

маргааш гоё өдөр ирнэ ээ гээд итгэл, сэтгэл зүрхэндээ тээн маргаашын мандах нарыг хамтдаа жаргалтайхан инээмсэглэж угтдаг санБяцхан хүүхдүүдэд дутаж гачигдахын зовлонг амьдрал харамгүй өгсөн шигээ амьдын хагацалыгчөгөөд амжлааӨгөх өгөхдөө 16-хан настай бяцхан хүү байтугай нас биенд хүрсэн том хүмүүсчдаваад гарахад бэрх адармаатай хагацал2 дүү нь үхсэн амьд ньчмэдэгдэхгүй байхаас гадна цагдаагийн байгууллага Цолмонг тоож байгаа юм алга.

-Бид нар шалгаж байгааАав ээж чинь салж нийлэхдээ 2 дүүг чинь аваад явсан байж магадгүй юмЮутайччи энэ хавиас холдохгүй байж байУдахгүй аав ээжийн чинь нэг нь ирээд чамайг авчих байхАав ээжийн чинь байх магадлалтай орон нутаг, сум, дүүргийн хэлтэс тасгуудад мэдэгдсэн байгааӨдөртөө чи энд дэмий суугаад юу хийх вэ дээГэрээ эргэж тойроод байж бай гэх цагдаагийн ойлгомжгүй атлаа илтэд үл тоосон үгэнд

Цолмон итгэл өвөртлөн тэвчээртэйхэн хүлээж юучүгүй шатсан гэрийнхээ хар тортог үнс болсон бууриа эргэж тойрон байсаар нэглмэдэхэд сар хагасын хугацаа өнгөрчээХэрэг явдал шийдэгдтэл асрамжынгазар Цолмонг байлгах гэхээр түүнээс илүү хүндэтгэх шалтгаантай хүүхдүүд маш их байвТэгээдчЦолмон асрамжын газар байх нас нь хэдийн өнгөрч 17 нас хүрч байгаа нь том шалтгаан боллооЕр нь бол оройдоо цагдаагийн байрны коридор, үүдээр хоног төөрүүлнэГайгүйхэн жижүүр цагдаа таарвал өдөртөө хэд гурван зарлаганд нь гүйгээд жижүүрийн өрөөнд тухтайхан хоночихноАаштайхан ёдор жижүүр тааралдвал коридор байтугай үүдчолдохгүй болж гадуур өөр нэг байшингийн орц хонгилоор хоног төөрүүлнэӨдөртөө цагдаагийн газрын ажилчдын гуанзанд албан ёсоор хоолочихдог байвЦагдаагийн үүд сахисан халаасныхулгайч, луйвар залилан хийсэн этгээд болон гэр орон, гудамж талбайд танхайрсан,

дээрэм тонуул хийсэн хүмүүсийн дунд бүтэн өдрийг өнгөрөөх болсон Цолмон муу муухай зуршилд аажим аажимаар татагдан байлааБайнгалзодоон, дээрмийн асуудалаар ирж байдаг Сонсдог Болор гэх атмаан ахынхаа зодооны түүхийг сонсон тамхилж байхад цагдаагийн хаалга нээгдэн жижүүр цагдаа довжоон дээрээс:

-Цолмон Цолмон Цолмон гээд хэд хэд дуудавАнх удаа өөрийг нь дуудаж буй болохоор тэрбээр хачин ихээр баярлан:

-Би би байна гээд босох гэтэл өнөөх Сонсдог Болор гэгч атмаан:

-Чамайг дуудаагүй байнаЦэгмид гэж байхад гээд угз татан суулгачихавУг нь бол Цолмонг дуудсан юмлдааГэтэл Сонсдог Болор гэх дүлий нөхөр өөрийн сонссондоо итгэхээс гадна өнөөх балай зодоон нүдээний төгсөшгүйяриагаа үргэлжлүүлчих санаатай Цолмонг суулган ярьсаарСонсдог Болор гэх эр таг дүлийатлаа цагдаа нарын хооронд ярьсан яриа хийгээд гэмт хэрэгт холбогдсон хүмүүсийн цаашид яах гэж байгаа талаар нь аль хэдийн сонсож мэдсэн байдаг ажТиймдээчтүүнд Сонсдог хэмээх хоч оноосон биз.

-Болор ахаа яалтчүгүй намайг дуудаад байнаМанайханаас сураг гарсан юм шигээ гээд татаж байсан тамхиа газарт хаялан хөлөөрөө хагас дутуу гишгэн унтраах аядаад гүйж одлооЭнэ олон хоног горьдлого тээсээр үүд сахин суухад түүнийг албан ёсоор ингэж огт дуудаагүй учир Цолмон итгэл найдварын гал цог гэрэлтүүлсээр ороход араас нь харж үлдсэн Сонсдог Болор дэргэд байх өөр нэгэнд:

-Хм… сая юу гэсэн бэ? Манайхан ирчихлээ гэнэ үү?

-Үгүй дээ үгүйМанайханаас сураг гарсан бололтой гэнэ ээ

-Сураг гарах ньчаль хэдийн гарсан шүү дээЭнэ муу хүүлмэдээгүй болохоос хөөрхий… Одоо тэгээд энэ хэдэн золигнууд хүүг цаашид яах юм бол доо гээд

санаа алдан малгайгаа аван өвдөг дээрээ хэд хүчтэй сэгсрэн толгой дээрээ тавихад хажууд нь зогсох өнөөх залуу илүү үглэн:

-Яасан юмЯг юу болсон юм бэ? Чи тойруулахгүйгээр хэлээч гэвэл Сонсдог Болор тамхи асаан байх зуураа:

-Энэ хүүд битгий хэлээрэйМэдчихвэл ихлхэцүүдэх байхАав ээж нь залилан хийж хүмүүст их хэмжээний өрөнд ороод дунд хүүхдээ аваад оргон зайлсан гэнэ лээГэхдээ энэ муусайн төрийн хувцас өмссөн гайхалууд одоо хүртэл сураг гаргаагүйг бодоход бүгд ум мааний болсончбайж мэднэЦолмонгийн бага дүү нь гэртэйгээ хамт шатсан юм гэнэ лээАягүйлбол өр зээлээ авч чадаагүй айхтар хүмүүс тун удахгүй энэ хүүгчцааш нь харуулж мэдэхлбайх шүүГэтэл энэ талаар хүү юучмэдэхгүй бүгдийглэсэн мэнд гээд бодож явааЗа даа тэгээд энэ нь дээр биз дээ гэсээр тэд харуусан гашуудаж уртаар санаа алдцгаалааЦолмонг анх ирэхэд өөрийг нь үл тоомсорлон байсан байцаагч энэ удаа хачин чигтэйхэн дотно найрсаг угтан авч сандал дээр суулгаад тавагтай чихэр дөхүүлэн өгөөд:

-Миний дүү ядарч байгаа биз дээ.

-Гайгүй дээ.

-Одоо миний дүү энд ингэж хүлээн суухгүй ээБид чамайг яахаа шийдчихлээМай гээд дугтуйтай зүйл Цолмонд өгөвЦолмон уг зүйлийг задлан дотрыг нь үзвэл Боргил овогтой Амарсайхан гэсэн бичиг баримт байх нь тэрУчрыг үл ойлгох Цолмон ямар учиртайг харцаараа асуун байцаагч руу ширтвэл:

-Өнөөдрөөс эхлэн чи энэ нэрээр хэсэг хугацаанд амьдрах болноУчир нь танай аав ээж 2 маш их хэмжээний өрөнд ороод оргон зайлсан байгааГэхдээ дүү нарыг чинь аваад явсан байх өндөр магадлалтайЧамайгчбас ирээд авах байх гээд бид өнгөрсөн хоногуудад чам дээр отолт хийсэн боловч огт тэгсэнгүйМагадгүй чамайг бүүр орхисончбайж мэднэХарин аав ээжээс чинь авлагатай хүмүүс чиний амь насанд халдах эрсдэлтэй тул

бидний бэлдсэн газар энэ нэр усаар ажиллаж амьдрах боллоо доо хүү минь гээд өшөө илүү их нарийн нандин зүйлийг Цолмонд ярьж өгөвИнгээд Цолмон хүү БАмарсайхан нэртэйгээр цайз захын мод түлээний тасагт туслахаар ажилд орж оройдоо сахиул хийн тэнд байрлах боловГаднаас нь харахад зуны гэмээр 3-н давхар өнгө үзэмж муутайхан байшинГаднаалтийм болохоос давхар зузаан хаалгийг нээгээд дотогш орвол цэлгэр уудам том өрөө байх бөгөөд

уг өрөөнөөс салаалсан 6-н хаалга байх нь нэг давхарыг хэдэн өрөөтэйг илтгэнэДотор байх тавилга хийгээд шалаар дэвссэн хивс хивсэнцэрүүдийг харахад хааны ордонлгэсэн үг2 давхар нь мөнладил нэг давхартайгаа адил тохижуулсанГэхдээ бүх давхар цонхгүй ажээХарин 3-н давхарын мансаардан хэсэгт бага насны 6-н охин 30 орчим насны ширүүн дориун харцтай бүсгүйн хэлж ярих бүхнийг даган хэлсээрТэр өрөөний голд ганцхан цонх байх ажээГэхдээ тэр цонхоор битүү модтой уулын бэлээс өөр юучхарагдахгүй.

-Миний охидууд хэсэгхэн завсарлаяӨдрийн хоолоо идчихээд дараагийн хичээлдээ орно шүү гэхэд 6-н охин:

-За ээжээ гээд нэгэн зэрэг дуугарцгаалааБага насны охид өөр өөрсдийн тоглодог тоглоомоо барин баяр хөөртэй гэгч тоглож нааднаТэдний дундаас нэг охин цонх руу ширтэн бодол болон зогсоход түүний дэргэд 2 барби барьсаар нэгэн охин ирээд:

-Туяа, Туяа энэ чиний хүүхэлдэйНадад чи хүүхэлдэйнийхээ улаан палажыг түр зээлээч гэвэл Туяа охин юучдуугарсангүйХарин түүний нүднээс ганц өнчин нулимс хацарт нь зам татлан уналааДэргэд ирсэн охин тэрхүү нулимсыг нь олж хараад:

-Чи жинэхэн аав, ээжийгээ санаад байгаа юм уу? Би лав санахгүй байна ааНадад энд байх гоё байнаУдахгүй гадаад аав, ээжтэйгээ уулзаад бүүр гоё байх болноЖинэхэн аав, ээжийгээ би мартсан гээд Туяа охины нулимсыг гарын алгаараа арчиж өгөөд үргэлжлүүлэн:

-Би чамайг уйлсан гэж ээжид хэлэхгүй ээЭэж мэдчихвэл дахиадлчамайг зодож харанхуй өрөөнд хийчихнэТуяа 2-лаа тоглоё гэхэд

Туяа толгой дохин зөвшөөрсөнөөр өнөөх охин цааш эргэн явлааТуяа цонх руу үлээн түүн дээр тогтсон бөөрөнхий толбо дээр

СОНДОР гэж бичээд өөрөө өөртөө:

-Намайг Туяа гэдэггүйНамайг Сондор гэдэгСондор, Сондор, Сондор гэж дотроо шивнэсээр эргэв…

2-р хэсэг төгсөв.