Авгай, хөдөө явсанТэгээдлби араар нь гараад наашаа чавхадчихлааТанай хар юм байгаа юу хэмээн асуухад Цэцгээ, -Байхгүй ээ гэлээДорж, -За танай тэр хар юм байсан байгаагүй нь ялгаагүйЧи минь ямар тэр зэргийн хар юманд толгойгоо мэдүүлэх биш гэхэд хөөрсөн Цэцэгээ, -ТэрчтиймээЧи намайг мэдэх хойноДураараа жаргана шүү дээ гэхэд Дорж түүнийг тэврэн авах гэхэд Цэцэгээ, -Чи байз, хэмээн гар луу нь хялалзавДорж, -Өө тиймлдээ гээд өврөөсөө нэг шил архи., тамхи, хиам гарган ширээн дээр тавилааЦэцгээ авчирсан юмыг нь хараагүй дүр үзүүлэн Доржийн гараас хөтлөн жижиг өрөө рүү гээ дагуулан орлоо….

Хотоос зайдуухан орших уулын суганд, ойн хаяанд орших эдлэн газрын эргэн тойронд хөрш зэргэлдээх байшингууд цав цагаан цасан дунд шигдэн харагдаж,

утаа униар, хөл хөдөлгөөнгүй, анир чимээгүй ноёлох нь үнэхээр таатай сайхан санагданаХуурай хар мод шад, падхийн хөгжилтэйеэ асах ил галын дэргэд тавьсан буйдан дээр тухлан суух Очмаагийн нүдэнд өдрийн харсан хүний царай үзэгдэнэ.

\”Яах аргагүй мөн байсан дааБи танилгүй яахав дээХэдий ядарч , хөгширсөнчгэсэн тэр мөн байсан\” гэж бодноЦэлгэр том цонхны өмнө хүү, бэр хоёр нь ач нартай нь цасаар тоглож байгаа нь харагданаУдалгүй тэд нар нь гүйлдэн орж ирэв.

-Эмээ, эмээ хэмээн ач хүү, охин хоёр нь түүнийг тойрон бужигнаж, үнсүүлэх гэж өрсөлдөв.

-Эмээгээ тайван суулгаБитгий ноолоод байЭэж та бидэнтэй гарч салхилахгүй яагаав гэсээр бэр нь цай аягалан өглөөОчмаа,

-Охин минь би та хоёртой нэг юм яримаар байх юм гэхэд хүү Тэнгис нь,

-За хүүхдүүдээ дээшээ өрөөндөө гараад тогло гэхэд хүүхдүүд,

-Өө ямар сонин юм бэБид хоёр бас сонсож болдоггүй юм уу гэсээр гарцгаавНэгэн өдөр Цэнгэл ээлжит чойжингоо буун, шөнөжин унтуулсангүй агсарч байвӨнөөдөр олсон юмгүй ирсэн Жагарт хамаг уураа гарган,

-Муу новш минь чамайг би хувхай хоосон ирээрэй гэж хэлээд гаргасан ууЧи мууодоохон гарч зайлаад юм олж ирэхгүй бол алчихна шүү чамайгХөөе ээж гуай, энэ муу өвгөнөө амьд байлгая гэж бодож байвал өдөр болгон юм олуулж бай гэж би хэд хэллээГар чи, ганц юм, идэх хоол олж ирэхээсээ нааш битгий орж ирээрэй хэмээн Жагарыг бахим чийрэг гараараа шүүрч аваад, хаалгаар өнхөрч унатал нь араас нь өшиглөн гаргавЖагар хүрмээчавч амжсангүйХэдэн өдөр дараалан халууран чичирж яваа Жагар гадаа босгоны хажууд эвхрэн суулааҮнэхээр түүнд өнөөдөр юучолдоогүй билээТэгээдчхалуундаа солиорох гэж яваа хүн юм олж харах уу дааХурц сэргэлэн нүдтэй, авхаалжтай байжлолзтой байдаг гуйлагчин., түүлэгчингийн амьдралд дассан Жагар аргагүйлөвчин, доройтол хоёрт бууж өгчээ.

“Одоо Цэнгэл гарч ирээд намайг албалчалагЯавалчяагЭнэ муу хөгшин зовлого минь шунал нь дэндсэн энэрэх сэтгэлгүй авгайг архичин, харгис хүүхдүүдийнх нь хамтад нь хэдэн жил тэжээлээЭнэнээс илүү би яах билээ” гэж бодон уйлах гэтэл нүүр нь дэмийлүрчилзэхээс өөр яажччадсангүй. “Олсноо өөрийнхөө ам руучхийж чадалгүй,

үүрч даахгүй бол бараг зуугаад чирэх нь холгүй авчирж энэ элэг буруутнуудыг тэжээлээ гээд надад сайн юм болсонгүй ингээд

хөгшин нохой шиг үхлээ хүлээгээд, хөлдүү газар хэвтэж байхчгэж дээ” гэж бодохоос гол нь горойж, хоолой өөд нь огшино. \”Гэлээ гээд яахав дээ миний үйлийн үр, бурхны гэсгээл биз\” гэж бодовХүйтэн жавар алгадаж, тасхийн хайрах боловч Жагарт хөдлөх дур хүрсэнгүйГэвч нэг сэхээ орохдоо хүнлюм хойно “хөлдөнө” гэх бодол толгойд нь орж, холгүй байх нохойны үүр лүү мөлхөж очоод

уранхай салбагар дэвсгэрийг нь арайхийн чирж гаргаж ирээд дээрээсээ нөмрөн хөлдүүгазар цагиргалан хэвтлээ. “Би одоо ингээд үхэх нь дээЗовж явахаар энэ ньчдээр” хэмээх бодол ээдий буудай ухаанд нь орж гарна.

-Эмчээ хүлээн авах дээр маш хүнд хүн иржээТаныг дуудууллаа гэх сувилагчийн дуунаар Энэрэл чагнуураа аваад бослоо.

-Яасан хүн бэ гэж явуут дундаа сувилагчаас асуухад,

-Биеийнбайдал маш хүндХөлдөж осгосон байдалтай олдсон

-Аан за, ар гэрээс нь хүн ирж үү

-ҮгүйГудамжинд хэвтэж байсныг нь хүн олж түргэн тусламжинд дуудлага өгсөн байнаӨвчтөнийг үзэж, сэхээн амьдруулах тасаг руу шилжүүлээд Энэрэл өрөө рүү гээ явлаа. “Хачин юм дааЭртээд ээжийн мөнгө өгсөн хүн мөнлюм шиг байх юмБичуг нь нэг харсан хүнээ анддаггүй дээЯдаж өвчтөний нэрийг нь мэддэггүйТэнгист ямарчбайсан хэлье” гэж бодлооОчмаа, Тэнгис хоёр Энэрэлийг даган өвчтөний өрөөнд орлооЖагар мөн байвЭцэг, эх хоёрыгоо салах үед тавхан настай байсан Тэнгис одоо Жагарыг хараад яаж таних билээ дээБагын дурсамжинд нь нэглих өндөр том биетэй хүн байсан шиг санагддаг байвГэтэл одоо энэ үхэл, сэхэлийн зааг дээр байгаа эцэнхий туранхай ядарсан өвгөн түүний төрсөн эцэг мөн гэж бодохоос хачин санагданаОчмаа, Жагарын хонхойсон нүд, хавчиг хамарыг хараад “Хүн ямар амархан өөрчлөгддөг юм бэЖагар ийм өвгөн болчихоод хэвтэж байх гэжБид уулзаагүй гучин жил болжээЁстойлүйл үйлээ дагадаг, үнээ тугалаа дагадаг хорвоо гэгчээр болчимгүй явсны шанг амьдрал энэ хүнд харамгүй буцаан өгчээГанц хүүгээ гараасаа хөтлөөд амьдралын хэцүүг туулж явахдаа Жагарыг бодохоор гомдол шаналалдаа бөглөрчихмөөр санагддаг үе надад байсаанГэхдээ энэ олон жилийн хойно муу бүхнийг дурсаад яах вэ дээ” хэмээн бодож зогсоход нөхрөө царайчлан ширтэх, нүүр нь хөхрөн хавдсан турьгүй жижигхэн бүсгүй,

унатал алгадуулсандаа гомдон ээрэн уйлах жаахан хүү хоёр Очмаагийн нүдэнд үзэгдэнэЭнэ бол Очмаагийн тэртээд өнгөрсөн амьдралОчмаа бүхнийг мартах гэсэн шиг толгойгоо огцом сэгсрэн холдов.

“Бурхан минь, гэм хоргүй өнгөрөөсэй билээ” гэж бодсон Цэцгээ авгай ханцуй дотроо залбирсаар хэд хоножээТэр орой Цэнгэлд зодуулж хөөгдөж гарсан Жагарыг ороод ирэх байх гэж бодсон Цэцгээ авгай нэг мэдэхэд унтаад өгчээҮүрээр тахиа донгодож байгаа аятай Жагарыг дуудан сэрээдэг сурсан зангаараа нудран сэрээх гэтэл орных нь нэг тал хоосон байлааГайхаад,

-Хөөе Жагараа хэмээн дуудтал хариу алгаБосоод харахад пийшинд нь гал түлсэн янз алгаГэр нь хүйтэн байлаа.

-Энэ чинь одоо хаачдаг байнаа хэмээн үглээд цонхоор хартал цонхны доор нэг бөөн хар юм хэвтэж байгаа нь харагдавХаалгаа онгойлгон гарч очоод харахад Жагар мөөнХөлөөрөө оролдон үзэхэд хөдлөхгүй үхсэн шинжтэй байхад нь дотор нь палхийн цочивГэртээ гүйн ороод унтаж байсан Цэнгэл хүүгээ угзчин сэрээлээЦэнгэл архи нь гараагүй нойрмог нүдээр харж,

-Цаашаа зайлаач, хүн унтуулахгүй яах гээд байгаа юм бэ гэхэд нь,

-Босоочээ Жагар үхчихэж гэхэд нь Цэнгэл,

-Айн юу гэхэд нь, Цэцгээ авгай угзачсаар авч гарлааЦэнгэл цасан дээр атиралдан хэвтэх Жагарыг хараад архи нь гарчих шиг болов.

-Одоо яах вэГайтай хог вэ гэхэд нь Цэцгээ авгай,

-Хүмүүс биднийг алсан гэнэӨргөж гаргаад гудамжинд холхон тавьчихъяТэнэж яваадлүхсэн байгаа биз гэвТэгээдлЦэнгэл, Цэцгээ хоёр Жагарыг өргөөд гэрээсээ нилээд хол гудамжинд хаяжээХүн битгий харчихаасай хэмээн залбирцгаан, айж сандарсан тул Жагарын хүнд хөнгөнийгчмэдсэнгүйТүүртэх юмгүй аваачаад хаячихжээГэтэл хэд хоногийн дараа цагдаа ирээд Цэнгэлийг бариад явчихавЦэцгээ авгай мөн дуудагдан шалгагдаж эхэлжээОчмаа, Тэнгис хоёр Жагарыг хэд хоног ээлжлэн сахилаа…….

Жагар ухаан орлооЭхлээд цав цагаан зүйл нүдэнд нь тулан харагдахад юу билээ гэж бодлооХаана байгаа, юу хийж байгаагаа ойлгосонгүйТолгой нь өвдөж, хамаг бие нь хөшчихсөн юм шиг санагдавЭргэн тойрноо сайтар харах гэхэд нүд нь бүрэлзээд харж болохгүй байвТэгээд хэсэг эргэлзэж, хүчлэн бодсоны эцэст яс янгинам хүйтэнд харанхуй шөнө цасан дээр хэвтэж байснаа саналааТийм тийм өглөө болчихож, би чинь үхээгүй байх нь гэж бодтол,

-Жагар гуай, Бие нь яаж байна гэх дуу сонсогдоход үг хэлэх гэтэл хэл нь зууралдаад хөдөлсөнгүй,

-Та тайван байгаарайОдоо айлтгүйБие тань гайгүй болноо гэх дуу ахиадлсонсогдовЦаана нь хүмүүс ярилцах дуулданаХэсэг хугацааны дараа нүд бүрэлзэх нь гайгүй болж орчин тойрны зүйлс тодрон харагдавОрных нь дэргэд түүнийг тойрон эргэлдэх эмч, сувилагч нарыг Жагар гайхан харлааХамгийн гайхалтай нь өөрийнх нь залуу цагийн төрх өөдөөс нь орны толгойн дээр гараа тавиад өөрийг нь ширтэн харж байв.

“Үгүй энэ чинь юу билээБи чинь солиороод байгаа юм болов ууАль эсвэл нөгөө ертөнцгэдэгт нь оччихоод өөрийгөө хараад байна уу гэж бодлооЯах аргаггүйлби залуу даа ийм байсан даа” гэж бодовНөгөө залуу цааш эргээд гараад явчихлааТэнгис өрөөнөөс гараад “Ээжээ Жагар гуай, үгүй ээ аав ухаан орчихлооТа хурдан хүрээд ир” хэмээн ээжийгээ дуудчихаад буцаад орлооТүүнийг өрөөнд ороход,

-Эмчээ би үнэхээр амьд байгаа юм уу гэх Жагарын дуу сонсогдов.

-Тиймээ та амьдОдоо санаа зоволтгүйБүх юм ард хоцорсонХарин та хөлдөж осгосон учраас одоохондоо босч явж чадахгүйДээрээс нь та ужиг хатгаатай удаан явсан байнаУушиг эмчлэх шаардлагатай болсонБид таныг ухаангүй байхад шаардлагатай эмчилгээг хийж эхэлсэн гэж хэлэхийг сонссон Жагар,

-ЭмчээБи яаж энд ирсэн юм бол гээд цааш асуух гэтэл,

-Жагар гуай, энийг яривал их урт яриа болноТа аврагдсанОдоо таны дэргэд зогсож байгаа энэ залуу ээжийнхээ хамт таныг сахиж байгааТэгэхлээр одоо та тайванлхэвт гээд гараад явлааЖагар тэр залууг ахиадлгайхан харна. “Ямар сонин юм бэЭэжийнхээ хамт намайг сахиж байгаа гэнэ үүНадтай ямар адилхан юм бэАрай… гэж бодсонооҮгүй ээТийм юм гэж байх уу даа” хэмээн бодтол өрөөний хаалга нээгдэн хүн орж ирлээНөгөө залуу,

-Өө ээж та ирчихсэн үү хэмээн угтан бослооЖагарын орны өмнө тавь орчим насны эмэгтэй ирж зогслооХар үсээ шуун боосон, толиотой сайхан царай, шанааг нь даган унжсан гогцоо хар үс, нэглтанил гүн давхраатай,

том алаг нүдний харцыг хараад Жагарын зүрх лүгхийтэл дэлсэн, Очмаа гэх үг өөрийн эрхгүй аман дээр нь гарч ирэхтэй зэрэгцэн том хар машины цонхны завсраар өөр лүү нь мөнгө сарвайх эмэгтэйн царай зурсхийн орж ирэвЭмэгтэй,

-Тийм ээ, би Очмаа байна гэлээЖагарын самсаа шархиран, зүрх нь учиргүй дэлсэн Очмаагийн дэргэд зогсох залуу руу харлааЖагарын уруул өмөлзөж, үг хэлэх гээд чадахгүй байвОчмаа,

-Тэнгис мөн гэлээЖагар,

-Хүү минь хэмээн арай ядан дуугаравТэнгис дуугарсангүйАавыгаа хаяад явснаас хойш Тэнгис аавдаа хичнээн гомдовч нэг хэсэг их санаж, бэтгэрч байснаа одоо бүүр түүр санадагДараа нь яваандаа больжээГудамжных нь хүүхдүүд “Аав чинь хаашаа явсан юм бэ” гэж асуухад хэлэх үг олддоггүй байвТэр ээжтэйгээ өссөнЭэжээрээ бүх дэлхийг төсөөлж ирсэнАавын хайрыг мэдрээгүй өссөн түүнд одоо энэ хүнийг “ааваа гэж дуудах уу, Жагар гуай гэж дуудах уу” гэж бодоход аль алийг нь хэлэхэд хэл нь эвлэж өгөхгүй шиг санагдаж байвЖагар,

-Хүү минь, би та хоёрын нүүрийг харах эрхгүй хүнГэхдээ чамайг ийм сайхан залуу болсныг хараад маш их баярлаж байнаОчмаа минь та хоёрыгоо би зовоож явсаанЖинхэнэ сайхан амьдарлаараа тоглож, хаяж гээснээ хожим ойлгож, хар толгойгоо шааж явахдаа би та хоёрыгоо маш их санадаг байсаанМиний хамгийн жаргалтай амьдрал хүү, та хоёртойгоо өнгөрүүлсэн тэр цаг хугацааДаанч би жаргалтай амьдралаа, та хоёрыгоо хайрлаж чадаагүйЁстойлжаргалтай газар хүн тогтдоггүй гэгчээр тэнэглэж явсаан биТа хоёр минь намайг уучлаарай гэвЖагарын хацрыг даган нулимс урсана. “Гучин жилийн дараа ингэж уулзана гэж санасангүйХүү минь ямар том болоо вэАнх би эхнэр хүүхдээсээ салахдаа өөр илүү сайхан амьдралтай болно доо гэж бодож явсанГэтэл би хад мөргөсөнЭнэ тэнэг толгойгоо хагартал хад мөргөсөнЮун сайхан амьдралОлончхүүхэн солилооОлончудаа салж нийллээТэгээд эцэст нь Цэцгээтэй учирсанҮйлийн үр байсан юм байлгүйСалж чадаагүйБараг арван жил болж байнаСүүлдээ би хөгширөөд ахиад амьдрал сольж тэнэж явах чадалгүй, хүсэлчүгүй болсонОдоо нэг тогтож амьдрая гэж бодсонАжил хийхгүй, бэлэн хөрөнгөтэй хүүхэнтэй сууна гэж бодож явсан би чи нь Цэцгээг хэдэн дагавар хүүхэдтэй нь тэжээх гэж сүүлдээ хог хүртэл түүлээЦэнгэл, Цэцгээ хоёрын атганд нэг мөсөн орсон дооЗалуудаа арслан бар шиг явахдаа хөгширсөн хойноо хүний гарын шүүс болж, боолоос дор амьдрана гэдгээ төсөөлөөчүгүй явжЭэ дээ тэнэг байж дээ би“ хэмээх бодол тархинд нь эргэлдэнэОчмаа орных нь хажууд сандал дээр суулааТэнгис ээжийнхээ мөрөн дээр гараа тавиад Жагарыг ширтэн зогсоноОчмаа,

-Одоо чи тайван бай дааБие чинь муу байгааБичбас энэ олон жилийн дараа ингэж уулзана гэж санасангүйГудамжинд таарсан хүн чи мөн байсанТэгээд чамайг ямарчбайсан энэ хотод байгаа юм байна гэдгийг чинь мэдсэнХүүдээчхэлсэнТэгтэл нэг өдөр чамайг эмнэлэгт байна гэдгийг сонсоод ирсэнБэр маань энд ажилладаг юмТэр өдөр гудамжинд чамтай таарахад бэр, хүү хоёр маань цуг явж байсан юмТэгээдлчамайг дараа нь таньжТэгээгүй бол чамайг энд ингээд хэвтэж байгааг бид мэдэхгүй байх байлаа гэлээЖагар, Тэнгис рүү хараад,

-Хүү минь аав нь чамайг үнсэж болох уу хэмээн зориг муутай асуулааТэнгис тээнэгэлзэн зогсов. “Намайг хаяад явсан муу аавыг том болохоороо гудамжинд таараад зодноо” гэж бодож явсан үе түүнд бийЗаримдаа аавтайгаа уулзаж байнаАав нь чамайг маш их санасан гээд ирж байнаАав нь их сайхан хүнТүүнийг дагуулаад гоё, гоё газруудаар явж байначгэж төсөөлдөг байлааСүүлдээ том болоод аавтайгаа хэзээ нэгэн цагт уулзвал би яах болЯаж уулзах бол гэж бодох болжээГэтэл одоо аавтайгаа уулзлааАав нь үрчийсэн нүүртэй, ядарсан эр болжээАйлын хүүхдүүд шиг аавдаа үнсүүлэхсэнАавынхаа машинд суугаад явахсан гэж бодож явсан бага нас нь нэгэнт өнгөрчээТэнгис огцом эргээд өрөөнөөс гараад явчихавОчмаа,

-Чи Тэнгисийг ойлгож байгаа биз дээЧамд гомдох нь аргагүй гэхэд Жагар гунигтай толгой дохилоо.

“Одоо миний бие гайгүй болсон юм чинь Очмаа, Тэнгис хоёр намайг орхиод явах байхдаа” гэсэн бодол Жагарыг айлганаГэвч тэд явсангүй Жагарыг өдөр шөнөгүй ээлжлэн сахиж, хоол унд, хэрэгтэй юмыг нь авчирж өгч, асарсаар байлааЭмнэлэг дээр цагдаа ирж, Жагартай уулзан мэдүүлэг авлааӨөрийг нь ухаан алдсан байхад үхэж гэж бодоод гудамжинд гаргаж хаясанд нь Цэцэгээ, Цэнгэл хоёрт Жагар дотроо гомдовч цагдаад “Би энэ хүмүүст гомдолгүй” гэсэн мэдүүлэг өглөөНэг сарын дараа Жагар эмнэлэгээс гарлаа. “Таны бие сайн боллооТа маргааш эмнэлгээс гарна шүү дээ” гэсэн эмчийн үг Жагарын тархин дундуур татаад авах шиг боловЭдгэрчээ гэдэг үг сайхан сонсогдовч, гараад хаачих билээ гэсэн бодол Жагарыг айлгавГараад өнөөхламьдралЗүрх нь базлах шиг болно….

Дүүргийн Цагдаагийн газрын том шилэн хаалгыг ууртайяа татан гарсан Цэнгэл наранд гялбасан нүдээ онийлгон довжоон дээр түр зогссоноо явж одлоо.

“Эндээс бушуу холдоёГайтай хар юмнаас болж аавын хаалга татахаа шахлааХичнээнчудаан энд уяатай нохой шиг байвЭнэ муу хөгийн царайлсан байцаагч эв ньлолдвол намайг торны цаана суулгачих санаатай байна шүүТэгнэ байхаа та нарЦэнгэл хүүг тиймчамар чадахгүй байлгүйЗа муу Жагар чамайг дааХөгшин төгцөг чинь үхэх бол мөрөөрөө үхэхгүй гай болох ньЦэнгэл хүүд гай болбол яадгийг чамд би үзүүлнээ гайгүй” хэмээн занавБор өнгийн ноосон малгай чих рүүгээ даран углаж, үрчийсэн хар хүрэм өмссөн Цэнгэл өсгий нь гадна тал руугаа майжийн элэгдсэн гутлаа пир пирхийлгэн чирэн алхахад үдээс нь суларсан гутлынх нь хэл аахилж яваа нохойны хэл аятай далбага далбага хийн унжигнанаЦайны газрын үүдээр өнгөрөхөд сайхан хоолны үнэр ханхлан өчигдөр оройноос хойш хоол идээгүй өлөн ходоод нь хоржигнон дуугарахад эгдүүцсэндээ “түй” хэмээн нулимлааЦааш алхах гэхэд хоосон ходоод нь хоолонд хоргодон хөл нь ургаш алхах дургүй тушигдсан юм шиг хөдөлж яднаУг ньчнэг сайхан хоол идчихвэлчсэргээдлявчихна дааТэгсэн байхадчЦэнгэл хүүгийн хөлд торох амьтан байхгүйлболно доо хэмээн бодоод юучүгүй хоосон гэдгийг мэдсээр байж хэдэн халаасаа ээжлэн ухаж үзлээМөнгө алгаа. “Угаасаа юучбайхгүй юм чинь” гэж бодоод хэндээчуурласан юм бүү мэд хөлд нь таарсан тамхины хайрцагийг тэртээ хол үсэртэл өшиглөвЦайны газраас хоёр хүүхдээ дагуулсан эхнэр, нөхөр хоёр сая хоол идээд цадсан бололтой хацар нүүр нь ягааран инээлдэн гарч ирэхэд Цэнгэл “ Түй муусайн баячуудХагарч үхээсэйХүн өлсөж үхэх гэж явахад юун баясгалантай юмБолдог бол бүгдийг нь хорхой шиг гишигчих юмсан” гэж бодовХүүхдээ хөтлөөд жаргалтай алхдаг ийм хүмүүст тэр үнэн голоосоо дургүйЯагаад гэвэл түүнд ийм жаргалтай амьдрал байсангүйБайхчүгүй биз гэж бодохоос хорсоноМариалаг лагс биендээ уранхай эрээн халаад хайш яйш угласан Цэцэгээ авгай пийшингийнхээ урд гиеүрэн сууж байв.

“Яая даа байзТүлэх юмгүй болчихлоо” гэж бодоод босч ширээнийхээ ард суулааУрт ургасан хумстай гараараа ширээнийхээ тавцанг зурахад багир хир даасан ширээн дээгүүр эрчилсэн зураас гарна.

“За байз гадагшаа гардаг юм билүүАлтаа гэртээ байгаа болов ууӨдийд ажил нь тараад гэртээ ирчихсэн байх ёстой дооТэрчманийгаа бодвол ажил хийдэг том хүнХэдэн төгрөг байжлбайгааДаанч цагтаа адилхан байснаа мэдэхгүй одоо бас нарийндаа хатчихаад байгаа юмХүн ер нь жоохон өөдөө гарахаараа хуучнаа мартчихдаг юм биш үүАлтаа бид хоёр саяханлхоёулаа нийлчихсэн “хэн намайг авах бол” гэж бодоод гудамжинд зогсож байсан дааОдоолийм болчихоод байгаа болохоос биш гэж бодсоноо басчболоогүй шүү хөНамайг гээд ирдэг хүн байдаглюм” гэж бодоод жуумалзан инээмсэглэвГэтэл, бодлыг нь таасан юм шиг хаалга нь онгойн зузаан хүрээтэй нүдний шил зүүсэн, халцархай булган малгайтай, урт хүрэмтэй өвгөжөөр хүн орж ирлээЦэцэгээ,

-Өө, Доржоо хэмээн дуу алдаад хөл болоод явчихавЦэцгээ сандал дээрээсээ янцаглан босоод нуруугаа халбигнуулан алхахдаа үүдний хажууд өлгөөтэй том толинд биеэ халти хараад Доржийн дэргэд очиж зогсовНөгөө хүн,

-За Цэцгээ хүүхэн сайн байна ууЮу хийж байна даа гээд ташаанаас нь базаад ававЦэцэгээ,

-Сайн, сайн хэмээн онигордуу нүдтэй бэлцгэр нүүрээ маасагнуулан инээж,

-Дорж чи, намайг яаж санаавМанай үүдээр багтахгүй юм шиглойрд үзэгдэхгүй байсан хэмээн аальгүйтэн инээлээДорж,

-Үгүй, чи мөн галтай хүүхэн шүүЦангинатал инээдэг чинь хэвээрээ байх юм аа гэхэд баярласан Цэцэгээ улам чанга хангинуулан инээж,

-За чи намайг цаашлуулах яах вэЧи өөрөө яаж нэг юм манайх руу ирэв дээ хэмээн инээвДорж,

-Авгай, хөдөө явсанТэгээдлби араар нь гараад наашаа чавхадчихлааТанай хар юм байгаа юу хэмээн асуухад Цэцгээ,

-Байхгүй ээ гэлээДорж,

-За танай тэр хар юм байсан байгаагүй нь ялгаагүйЧи минь ямар тэр зэргийн хар юманд толгойгоо мэдүүлэх биш гэхэд хөөрсөн Цэцэгээ,

-ТэрчтиймээЧи намайг мэдэх хойноДураараа жаргана шүү дээ гэхэд Дорж түүнийг тэврэн авах гэхэд Цэцэгээ,

-Чи байз, хэмээн гар луу нь хялалзавДорж,

-Өө тиймлдээ гээд өврөөсөө нэг шил архи., тамхи, хиам гарган ширээн дээр тавилааЦэцгээ авчирсан юмыг нь хараагүй дүр үзүүлэн Доржийн гараас хөтлөн жижиг өрөө рүү гээ дагуулан орлооГадаа хаалга дуугарах чимээнээр Цэцэгээ өрөөнөөсөө гарч ирлээЦэнгэл иржээ. “Ашгүй цагдаагаас нэг юм мултраад ирж дээ” гэж бодсон Цэцэгээ,

-За гараад ирсэн үү хэмээн асуухад, өлсөж, ядарсандаа уурласан Цэнгэл хариу хэлэлгүй,

-За ээж гуай, наад өрөөндөө юу хийгээд бүгээд байгаа юм бэБас нэг хар юм авчирчихсан заваараад байж байна уу гэхэд Цэцэгээ,

-Үгүй, үгүйДорж ирээд жаахан ярьж суулаа гэхэд Цэнгэл,

-За би таныг ямар мэдэхгүй бишНамайг нялх хүүхэд гэж боддог юм уу хаашаа юмАлив цаадахаа гаргаад ир хэмээн ширээний ард суулааХувцасаа өмсөж амжсан Дорж өрөөнөөс гарч ирэвЦэнгэл муухай хялайн хараад,

-За Дорж гуай, энүүгээр яагаадлэргэлдээд байна хэмээн шүдээ хавиран асуувДорж урт эрүүтэй, өл халзан толгойгоо бөнжигнүүлэн,

-Цэнгэлээ, чи ямар ахыгаа мэдэхгүй бишАх нь гэм хоргүй хүнИнгээд явлаа гээд гарах гэтэл нь Цэнгэл,

-Ийшээ суу хэмээн муухай ориловАргагүйдсэн Дорж ширээний ард суулааЦэнгэл шилтэй архийг өөрийн юм шиг задлан гурван хундганд хийгээд,

-Май уу хэмээн Дорж, Цэцэгээ хоёрт өглөөТэр гурав энэ тэрийг ярилцан ууж суутал, шилтэй архи нь дуусах тийшээ хандавТүрүүнээс хойш Дорж руу муухай, муухай харан суусан Цэнгэл гэнэт ухасхийн Доржийн нүүрэнд нүүрээ тулган,

-За Дорж гуай, ахиад архи авахгүй юм уу гэхэд сүнсээ зайлтал айсан Дорж өврөө уудлан таван мянган төгрөг гаргаж ирээд,

-Май ахад нь энэлбайна хэмээн салганан сарвайхад нь Цэнгэл,

-Үнэн бизЦаанаа юм нуугаад үлдээсэн юм биш биз дээТэгсэн байх юм бол наад гялаан толгойг чинь хага цохино шүү гэхэд Дорж сандран,

-Үгүй, үгүй үзсэнчболноБайгаа нь энэ гэхэд Цэнгэл хаха хэмээн тачиганаталаа инээвДорж амаа ангайн харнаЦэнгэл мөнгийг нь авч халаасандаа хийгээд, түрүүний талх, хиамыг ганцаараа идсэндээ хэхрүүлэн гарч одлооГэдэс нь цадсан Цэнгэл гадаа гараад “Хаашаа очдог юм билээ гэж бодов”. Түүнд одоо мөнгө байнаТүүний хаяа шөнийн бор хоногт очиж хоног төөрүүлдэг Туяанаа хүүхнийх энүүхэн урд гудамжинд байдагТэр хүүхэн нөхөр нь нас бараад хоёр хүүхэдтэйгээ байдаг бэлэвсэн эмэгтэй ажээЦэнгэл “Ер нь тэднийд очдог хэрэг” гэж бодоод явлааЖагар эмнэлгээс гарахад бэлэн болжээБэлэн болохчюу байх вэАнх ухаангүй ирэхдээ өмсөж ирсэн хувцсыг нь Очмаа, Тэнгис хоёр авч гараад оронд нь цоо шинэ хувцаснууд авчиржээТэдгээрийг нь Жагар салганасан гараараа барьж үзээд нүдэндээ итгээгүй байртай тэр хоёрын өмнөөс харавОчмаа,

-Өмс, өмсХувцасаа тайван өмсөөрэйБид хоёр гадаа байж байя гээд хүүгээ дагуулан гарлааЖагар ууттай хувцаснуудыг бүгдийг нь гаргаад орон дээрээ тавилааМаш зөөлөн гоё ноосон цамц, даавуун өмд, үстэй дотортой гутал, тэлээ, дотуур хувцас, хүрэм гээд бүрэн хувцаслахад нэгчдутуу зүйлгүй бүгд сайн чанартайн зэрэгцээ бүгдлзалуудаа түүний өмсөх дуртай байсан хувцаснуудтай нь ижилдүү байлааЖагар тэдгээр хувцаснуудад нүүрээ наан хэсэг уйллааХувцаслах гэхэд нэглзүрх хүрэхгүй байвТэр өөрийн ноорхой, хуучин хувцаснууддаа дасчээ.

“Гарах хэрэгтэй шүү дээХүн хүлээлгэж байгаа” гэж бодоод хувцасаа өмсөж дууслааТэгээд үүд рүү аажуухан алхлааХөлдөж гэмтсэн хөлийнх нь хуруунууд явахад нь хөндүүрлэдэг хэвээрлбайлаа. “Удахгүй бүрмөсөн эдгэх байлгүй дээХоёр хөлөө бүр угаар нь тайруулчихаагүй нь яамай” хэмээн үл мэдэг миегнэн явахдаа Жагар бодлооТэр, өрөөний хаалгыг зүрх гарган татаж онгойлгоод гарлааСандал дээр суугаад юм ярилцаж байсан Очмаа, Тэнгис хоёр Жагарыг сонирхон ширтэнэОчмаа,

-Хүүе энэ чинь чи мөн үү гээд гараас нь хөтлөн хананы том толины өмнө аваачаад,

-За өөрийгөө хар гэлээЖагар эхлээд өөрийгөө таньсангүйТолинд өндөр туранхай биетэй, тохитой байрын хижээл насны хүн харагданаНүүр нь үрчлээтэй, бууралтсан үстэйчодоо түүнийг хэнчхөгшин өвгөн гэж харахааргүй болжээНуруулаг биенд нь хувцас нь их сайхан зохиж, яг таарчээЭмнэлэгт удаан хэвтсэнээс нүүр нь цайран, төрөлхийн шаравтар өнгө нь тодорч, өнгөлөг болжээБи чинь ийм хүн бил үү гэж бодсон Жагарын хоолой зангираад баслуйлчихавЖагарыг сонирхон харж байсан Тэнгисийн нүдэнд аавынх нь хуучин төрх тодрон гарч ирэв.

-Явцгаая даа хэмээн Тэнгисийг босоход Жагар “Намайг хааш нь авч явах гэж байгаа юм болЭсвэл….” гэж бодон хоолой нь зангирлаа……