Ээж чинь хүний мах иддэг болсонАйлууд ээжээс чинь дөлж нүүсээр нутaглaдаг газраа ганц гэрээр үлдсэн хэмээн ихэд эмээсэн байдалтай
Манай улс мянга есөн зуун дөчөөд оны үед хугацаагүй цэрэгтэй байсныг зарим хүмүүс мэдэх байхЭнэ үед ээжтэйгээ амьдардаг нэгэн хүү цэргийн насан хүрч хугацаагүй цэргийн албанд татагдажЭх нутаг амин хайртай ээжээ орхин морджээдээр үеийн хугацаагүй цэргийн алба гэдэг хэзээ ирэх нь тодорхойгүйМөн хэзээчиргэж ирэхгүй байжчмагадгүй хүндхэцүү алба байсан гэдэгЦэргийн алба хаагаад дөрвөн жил өнгөрлөөЭнэ хугацаанд тэрээр нэгчудаа нутаг орондоо очиж чадсангүйХарин тэдний нутгийн орчимд хүний мах иддэг босоо ороолон бий болсон гэнэ гэх яриа цэргүүдийн дунд яригддаг болсон гэнэЗалуучэнэ тухай сонсон худлаа байлгүй олон түмний ам дамжсан үгэндчитгэхэд бэрх шүү дээ гэж боддог байвИйн хүү өдөр хоног сар жил өнгөрсөөр таван жил алба хаасан эр нэг өдөр халагдажээАян замын дунд муу ээждээ тэсгэлгүй яарч зөвхөн ээжтэйгээ уулзахаар яарч явжээНутгийн танил уул ус ивий хүү минь эргээд ирэвүү гэх шиг сэтгэлд нэгэл дотно харагдах ажТэр нутагтаа иржээХолгүй хэн айлын бараа харагдаж залуу орж ээжийгээ сураглая хаагуур нутаглаж байгаа юм болдоо эрүүл энх тунхлбайгаа сайдаа хэмээн шогшуулсаар өнөөх айлын уяраан дээр буужээГэрт ортол олон жил айл саахалт явсан хижээл насны ахынх байжГэрийн эзэн эзэгтэй хоёр чи минь ингээд буцаад ирэх гэж ямар сайхан юмбээ гээд сүйд майд болж гэнэЗалуучгэрийн эзэнтэй золгочихоод таван жил болж нутаг ус хамгийн гол нь ээжийгээ их саналаа даa ээж маань хаагуур нутгалж байнаТанай манай хоёр уг нь холдодгүйсэн арай хэмээн залуу түгшинасуухад гэрийн эзэн түүний үгийг дуусгалгүй гүү яалаа гэж дээ ээж чинь эсэн мэнд байгаа гүү
харин гээд залууд нэг зүйл хэлэх гээд хэлж чадахгүй байгаа бололтой дүлэгнэхийг хараад залуу гүээ ах минь ээж минь амьд сэрүүн байгаа бол та өөр юу хэлэх гэж ингэтлээ их зовно вээТа хэл хэл гэхэд гүээ ээж чинь хүний мах иддэг болсонАйлууд ээжээс чинь дөлж нүүсээр нутгалдаг газраа ганц гэрээр үлдсэн хэмээн ихэд эмээсэн байдалтай өгүүлхэд залуу хамаагүээ
юучболсон бай тэр хүн миний ээж шүүдээ би түүний ганц хүү нь тийм болохоор надад муу зүйл хийхгүй нь тодорхой гэж хэлээд мориндоо мордоходГэрийн эзэн дүү минь хүлээ ахад нь чамд хэлэх бас өгөх юм байна хэмээн гэртээ буцааж оруулавЗа дүү минь чамайг очингуут ээж чинь ирүүг чинь барьж үзэх байх
идэх гэж байгаа хүнийхээ тарган туранхайг тэгэж үзэдгийм гэнэлээАхынхаа сойж хөнгөлсөн ингэн тэмээг унаад явГэртээ ороод энэ шөвгөөр яаж ийж байгаад усанд явдаг хувингийнх нь ёроолыг цоолоорой бас энэ хоёр чамд хэрэг болноХэмээн нойтон гүзээ хутга хоёрыг өгч гэнэЗалуучдавихсаар гэрийнхээ гадаа очиж нохой хориоо гэхэд гэр дотроос ээж нь гарч ирээд миний хүү яасан удав даа за алив гэртээ ор ээж нь тэмээг нь уячхаад орий гэжээЗалуу сонин юмаа намайг огтоос санасан шинжгүй байх чинь ярьж бай-гаан хүртэл нэглөөр хүн шиг хэмээн бодох зуураа гэрт орж үүдэнд хувингийн ёроолыг хэд хэд цоолжээУдалгүй ээж нь орж ирээд миний хүү чинь таргалаа юуудаа гэж хэлээд эрүүн дороос нь барьж үзжээ залуучбайдал бишдэснийг ойлгож эхэллээЗа миний хүү гэртээ тухалж бай ээж нь урд цооногоос цайны ус аваад ирий хэмээн ёроол нь цооронхой хувингаа аваад гарчээ
залуу ээжийгээ гарангуут хойморт байх авдарыг онгойлгож үзвэлдотор нь дүүрэн хүний гавлын яс мөн биеийн бусад хэсгийн яснууд дүүрэн байжЗалуучгэрээс ухасхийн гарахад аль хэдийн унаж ирсэн тэмээг нь аль хэдийн дөрвөн хөлийн нь хүлээд хэвтүүлчихсэн байна гэнэЗалуу нутгийн ахын хэрэг болно гэж өгсөн хутгаар тэмээнийхээ хөлийн хүлгийн тас огтлоод бостол ээж нь тээр холоос маш хурдтай гүйгээд ирж байгаа харагданаЗалуучтэмээндээ ташуур өгөн давхитал ээж нь яаах ийхин зуургүй залууг гүйцэж тэмээнийх нь сүүл гуянаас барьж алдан гүйгээд
байж залуу өнөөх хэрэг болно гэж өгсөн хонины гүзээг голын мөсөн дээгүүр давхихдаа мөсөн дээр шидтэл ээ хайран юм гээд гүзээгдолоох гэж байгаад мөсөнд хэлээ наан хоцорч үлдсэн юм гэдэг залуу нилээн холдсоныхоо дараа тэмээнээс буухад
тэмээнийх нь гуяны арьс махнаас өм хазсан байсан гэдэг давхиж байгаа сойсон тэмээг тэгж хурдан гүйцэж
мөн тэмээний дөрвөн хөлийг ганц эмгэн хүлж чадна гэж байхуу хүний мах идхэн хүнд тийм их хүч өгөдгийм байх.
