Тэр өөрийгөө – би үргүй хүн юм байна гэж сэтгэл санаагаар унаж балгадагчболовЭгчийнх нь найздаа – манай дүүг эхнэр нь, хадмууд нь – чи үргүй хүн юм байна, манай удамд хүүхэдгүй байсан ганцчхүн байхгүй гээд бид охиныхоо амьдралыг, би амьдралаа эртхэн бодох хэрэгтэй гэсэн гэнэ лээ гэж ярьсан яриа нь мэдээж удалгүй сум даяар тарж…

Очир айлын бага хүү, дээрээ нэг эгчтэйСаяхан сургууль төгссөн болохоороо мэргэжлийн ажил олдохгүй байгаа тул нэгэн үйлчилгээний байгууллагад түр ажилд орсон билээГэхдээ залуу шинэ ажилдаа түүртсэнчүгүйТэндхийн бүх хүмүүслтүүний ажилтай, сэтгэлтэйг гайхан магтах ажТэр – эд нар дандаалнамайг зарах юм гэж дургүйцэн барин хийдэг байсан гэрийн ажил, ус, түлээ бэлдэх зэргийг хийж сурсан нь одоо хэрэг болж

байгааг бүр их ухаарч тэр үед илүү ихийг хийж сурах байждээ гэж харамсан бодноБас бушуухан хотруу сургуульд яваад

– чих амар амьдрая гэж яарч байсан үеэ бодоод – юундчтэгж байсан юм бол доо, одоо эгчээс минь, эгчийн минь хоёр охиноос өөр ойрын хүн алгаМуу аав ээж хоёрын минь уурлаж хэлсэн үгс нь хүртэл амьдралын ухаан, сургааль байж дээ гэж санаа алдан бодовТэр хэдийгээр тэднийхээ үгнээс нь зөрж буруу хэрэг тарьж яваагүйчзалхуурч хий гэснийг нь хам хум халтар хултархан хийж загнуулж явсан билээТиймээсчцаашдаа амьдрал зохиоход миний сурсан мэдсэн зүйл дутуу дулимаг юм байна даа гэжчбоддог болжТэрээр-миний энд хотод шигдэж амар хялбар амьдрах тухай бодолчүнэхээр олиггүй бодол байна даа гэж сүүлийн үед бодох болсон бөгөөд ер нь хөдөө тийш хүлгийн жолоо залж,

ажиллаж амьдрана байгаа гэж шийд гаргавТүүнийг ажлаасаа гарах өргөдлөө барьж ороход захирал нь – үгүй чи чинь яагаад гарахаар болчхов дооМанайхан чамайг – ажилсаг сүрхий залуу байна, та тушаал дэвшүүлж ажиллуулах хэрэгтэй байх гээд байцгаасанБи – одоохон тушаал төлөвлүүлж батлаад зохион байгуулагч болгоё, үгүй ээ чи дээд боловсролтой юм чинь менежер хийсэнчболношдээ гэлээОчир – би хөдөө сумандаа очиж мэргэжлийн ажлаа хийе гэж шийдсээнТэгээдчганц эгч маань сумандаа амьдардагБи чинь эгчээсээ хэзээ хойно аав ээж хоёрынхоо нас ахисан хойно төрсөн хүүхэд шүү дээМуу эгчдээ ойр байж тус дэм болж явах ухаантай юмЯдаж хүргэн ах маань саяхан бурхан болсон гэвэл захирал нь – аан тийм үү за тэгвэл тэгдээ гэж ээИйнхүү Очир хэдэн хувцсаа бөөгнүүлж цүнхэндээ чихээд нутагруугаа гарсан ажТүүнийг очиход эгч нь – үгүй миний дүү юм, юм хөгжсөн газраа ажил төрлөө хийж байхгүй яагаа вэ гэсэн боловч дотроо

– ашгүй дээ мэргэжлээсээ тэс өөр юм хийж байгаа гэж явахаар сурсан мэдсэнээ хийж байвал аштай юу гэж бодож байлааОчирыг сумын захиргаа баяртай хүлээн авч – за чам шиг хүн, ийм сайхан мэргэжилтэй хүн бидэнд үнэхээр хэрэгтэй байлааОдоогийн залуус өрөөнд сууж бичиг цаасны ажиллхийхдээ дуртай болж, сургуульд явснаас нь өдрийн од шиг цөөхөн ньлнэг эргэж ирэх юм гэвЗалуу сумынхаа мал эмнэлэг, үржлийн тасгийн ажлыг хариуцан ажиллаж эхэлжээХөдөөнөөс орж ирсэн хүмүүс

– үгүй овоодоо Пүрэвийн хүү ингээд нутагтаа ирээд ажиллаж байдагАав чинь сумын төвд мужаан хийдэг байсанчаав ээжийн тань аав ээжүүд сайхан малч хүмүүс байсан даа гэцгээнэТэгээд – хаанаас ямар үйлдрийн эцэг мал авчрах вэ, аль нь манай эндхийн цаг агаартай дасан зохицох чадвартай байх бол гээдлзалууг байцааж өгнөЗалуучтухтай нь аргагүй – тэр тийм учиртай шүү ах гээдляринаТэр заримдаа хөдөө явж малчидтайгаа уулзанаТэдний баяр хөөртэй угтах гэж ярих юм бишНөгөө хуцны, нөгөө ухны., нөгөөх бухны чинь төл энэ гээд л, зарим нь

– энэ унага маань бүр нэг хурдан болох шинжтэй гэцгээх ажЗарим нь – чи яг манайд хонохоор тааруулж ирээд өглөө аххтайгаа явж манай бор гүүний унагыг үзээрэй, жороо болох нь дамжиггүй ээ гэцгээнэБүгдлбаярласан талархснаа илэрхийлнэЗарим нь – энэ жил дүү хэдүйд явах вэ ах нь хуц, ухна захина шүү, би нэг аятайхан азарга үрээ захимаар байдаг,

би үйлдэр сайтай бяруун бух захъя аа гэнэОчирчхаврын хавартлхүмүүсийн захьсан мал цуглуулах урт аялалдаа гардаг билээХоосон ирнэчгэж харин нэг байхгүй дээЭнэ нь баслнас дээр гарсан өвөөгөө дагаж хонь хариулж, үхэр, адуунд явж малд нүдтэй болсны ачХарин Очирыг нэг зун холын бүсгүй дагуулж ирэхэд нутгийнхан нь гайхсанчүгүйЗарим нь – бид хүргэн ээ болгох ухаангүй байсан улс одоо яахав гэж бодсон ажХурим найр нь сайханчболовБараглайл бүрээс ааруул, хурууд, сүү, тараг, шар тос, өрөм, шимийн архи гээдлцуглажЗарим нь дээлийн даавуу, торго, цагаан архичөгчОчирын эгч – өө бараг бид юм бэлдэх шаардлагагүй болчхож байгаа юм биш үү гэж байвЗалуугийн эгч дүүгийнхээ, бэрийнхээ дээлийглоёжОчир ажлаа хийж түмэн завгүйлгүйж явавГэвч харамсалтай нь нэглөдөр холын залууг зоригтойгоор дагаж ирсэн бүсгүй

ирсэн шигээ нэглөдөр номын сангийн ажлаа орхин явчихсан байлааОчир араас нь явсан боловч авчирччадаагүй ажТэр өөрийгөө – би үргүй хүн юм байна гэж сэтгэл санаагаар унаж балгадагчболовЭгчийнх нь найздаа – манай дүүг эхнэр нь, хадмууд нь

– чи үргүй хүн юм байна, манай удамд хүүхэдгүй байсан ганцчхүн байхгүй гээд бид охиныхоо амьдралыг, би амьдралаа эртхэн бодох хэрэгтэй гэсэн гэнэ лээ

гэж ярьсан яриа нь мэдээж удалгүй сум даяар тарсан билээОчирт хүн бүр шахуу – одоо миний дүү наад хар усаа боль, наадахыг чинь уугаад өөдөлсөн хүн гэж нэгчбайдаггүй юм гэж хэлнэЭгч нь ч – миний дүү ухаантай байл даа хот явж шинжилгээ өг, тэр хүүхэнчхүүхэд төрүүлэх боломжгүй байсанчюм билүүТэрийгээ мэддэг болохоороо хатуу шийдсэнчбайж мэднэОдоо юм хөгжсөн цагт шинжилгээ өгье гэлгүй шуудлявчихыг бодоход нэглучиртайЧамайг үр хүүхэдтэй болгох хэрэгтэй гэж шийдсэн дээ хайр сэтгэлээсээ татгалзсанч юм бил үүТүүнээс манай удамдчхүүхэдгүй хүн байгаагүйшдээ гэж ятгавОчир эгчийгээ ингэж хэлэх бүрт – нээрээ тийм юм биш байгаа, би түүнийгээ үзэн ядаж суухын оронд тэр шинжилгээг нь өгчихдөгчюм билүү гэж бодовч гэрээсээ гараадлнөгөөхөө уучихнаСумын засаг дарга нь – энэнийг уухаа болих байх гэж хүлээгээд нэмэргүй юм байна, бүр жинхэнээсээ архичин болохоор шийдлээ гээд

хүчээр архины эмчилгээнд хоёр гурван уудагнөхөртэй хамт аймагруу ачуулжээЗалуу архиныэмчилгээнээсээ цоо эрүүл буцаж ирэхдээ

нөгөөх шинжилгээгчбас өгсөн эрүүл гэсэн гэдгээ эгчдээ ярьжЖижигхэн сум шүү дээ яриачбаслтаравОчир нөгөөх завгүй ажилдаа гүйж эхэлжээЭргэн тойрных нь байтугай сураг сонссон хүмүүс бүгдлбаяртай болцгоожЗарим нь Очирт эхнэр болгочих хүүхэн манай сумд байдаггүй,

манай охин даанч их олон дүү юм даа яажчсуу гэх билээ, за байз зэргэлдээ сумаар юү билээ гэж бодоцгоох боловЭнэ үед хотруу хүнтэй суугаад нэг хүүтэй салж ирсэн охиноочтоохгүй байхдаа гэж бодож явсан Элбэг хөгшин

– салсан, нэг хүүхэдтэй нь ямар хамаа байдаг юмЗарим нь хоёр гурван хүүхэдтэй салсан, нөхөр нь нас барсан хүүхэнтэйчсуужлбайдагшдээ гэж бодон зориг орж нэг өдөр Очирыг гэртээ дууджээТэгэхдээ – ах нь бие ядруу байгаа энэ байдлараа бол нэг өдөр хадан гэртээ харьжчмэдэх нь, аавтай чинь насаар хэд дүүчихлнайз нөхөд явлаа гэж ээОчир мэдэх тул – нээрээ нэг зорьж очиж уулзая байз, юмыг яаж мэдэхэв хөгшин хүн нэглөдөр бөөдийгөөд өгч мэднэМиний мэдэхгүй сайхан үүх түүх байгаа даа сонсоё байз гэж шийдэн тэднийд очжээӨвгөний бодолчудалгүй биелэлээ оловЭлбэг гуайн охин, зээ хүү хоёр Очирын үүдийг татаж, өрхийг нь гэрт нь нар дүүртэл татсан ажээЭлбэг гуайчэмгэнийхээ араас жилийн дараа охиноо дахин жирэмсэлснийг мэдэж

үрслээтэй магнай нь тэнийсэн юм шиг баяртай байгаад явсан билээОчирынх 2,3 жилийн дотор хүү, охинтой болж том хүү нь бага анийн сурагч болсон ажОчир – бурхан цаг нь болохоорлхүнд үр хүүхдийг нь заяадаг бололтой шүү гэж боддог, ярьдаг болжХарин хожим Очирын анхны эхнэрээс нэгэн захиа ирсэн билээТэр захианд – Сайн байна уу, сайн сууж байна уу, чамайг гэрлэж хүүхэдтэй болсон гэсэн сайхан мэдээ сонссондоо туйлын их баяртай байна ааБи саяхан эхнэр нь бурхан болсон хоёр охинтой өөрөөсөө хэд ах хүнтэй ханилсаанЧи надад маш их гомдож, үзэн ядаж байсанчуучилж бас санаагаа зовоосоор ирсэн гэдгийг чинь би мэднэЧи минь тийм сайхан сэтгэлтэй хүнОдоо миний тухай битгий бодож байгаарайБи оюутан байхдаа үерхэж байсан залуу даа хаягдаж хэвлий дэх анхны үрээ авахуулсан хүнСургууль төгсөхийнхөө өмнө эмчид үзүүлэхэд – чи дахин жирэмсэлж чадна аа гэж хэлсэн нь намайг тайтгаруулсан байсан гэдгийг би чамтай хамт амьдарч байхдаа худлаа байж ээ гэж ухаарсанМанайханчминий үгээр чамд минь – тэгж муухай үг хэлж, чамайг битгий эргэж ирээрэй гэж хэлсэн юм шүүБи одоо эмчилгээ хийлгэж байгаа, эмч нар үр дүн гарна гэсэн, тэр үгэнд нь маш их итгэлтэй байна аа гэсэн байлааОчир хариу захиа бичсэн боловч түүнд хариу нь ирээгүй билээГэтэл хоёр жилийн дараа бүсгүйн нөхрөөс Очирт захиа ирсэн байвТэнд – эхнэр маань саяхан амаржиж бид хүүтэй болсон, дунд сургуульд сурдаг хоёр охин маань эрэгтэй дүүтэй болсон гээд бөөн баяр,

ах ньчбурханд аа баярлаад, амьдралдаа талархаад сайхан байна аа тэгж байгаад танилцаж, нөхөрлөнө өө гэж бичсэн байжээЛДайриймаа 2020422