Миний хань битгий сэтгэл санаагаа хямраагаарай гээд – энэ их урт түүх миний эмээ бүр залуу даа айлын гэр бүл салгаж үр хүүхдийг нь өнчрүүлж өөрөөсөө нилээд олон насаар ах хүнтэй суусан юм гэнэ лээТэгээд тэр хаягдсан эхнэр нь хүнээр хараал жатга хийлгэснээс болж эмээгийн минь ханилсан нөхөр буюу ээжийн аав нас барж эмээ бэлэвсэрч үлдсэн юм гэсэнЭмээ минь их залуу даа ээжийг төрүүлсэн учир дахин нөхөрт гарч ээж эмээ, өвөө дээрээ өссөн юм гэсэнГэвч эмээ минь хүүхэд төрүүлээгүйАрга аа бараад ээж нь эмээг дагуулж сайн мэргэлдэг хүнээс асуухад – чамд, охинд чиньчхараал хүрсэнБас үр удамд чиньчүргэлжилж….

Дэжид нөхөртэйгээ ханилаад нилээд хэдэн жил болж байгаа боловч үрийн зулай үнэрлэж чадаагүй яваа нэгэнМэргэлүүлээгүй лам, бөө, эмнэлэг гэж байхгүй ажЭмнэлэг эрүүл байналгэнэЛам, бөө цаг нь болохоор хүүхэд төрүүлнэ ээлгэхээс өөр үг хэлэхгүйГэвч Дэжид энэ үгэнд бүр итгэхээ больсон нэгэнНөхөр Дорж нь авахаас хүүхэдтэй болсонгүй гэж хэл үг тарихгүйХоёул ажлаасаа ирээд хоёр биенээ хий дэмий харж хэсэг суугаад зурагт үзэх юм уу эсвэл ном сонин эргүүлнэТэр хоёр аймгийн төвд ирсэн тоглолт, киногчхарин алгасахгүй үзнэ дээОйр зуурынх нь хүмүүс энэ хоёр ингэжлцаг нөхцөөхөөс биш өөр яахав дээ гэнэХажуу баруун айл нь 1 том хүүхэдтэй тул хааяа нэг давс, элсэн чихэрлсурж орж ирнэНөгөө талын айл настай айл байх, зундаа тэднийд хүүхэд ирэх боловч удахгүй буцнаБайх хугацаандаа хашаандаалтоглохоос тэднийд орж ирэхгүйМагадгүй эмээ, өвөө нь сэжиглэж цэрвээд оруулдаггүйчюм билүү гэж бүсгүй бодноНэг намар тэр айлын өвгөн нас барж хамар хашаа тул орж юм хумнаас нь бэлдэлцэж өгөвХотоос охин нь 2 хүүхэдтэйгээ ирсэн байвТэр аавынхаа ажил явдлын дараа тэднийхээр орж ирэхдээ – ээжийг минь орж гарч эргэж тойрч байгаарай би ажилтай тул буцахаас аргагүй боллоо гэсэн билээТэр хоёр эмгэнд тус дэм болж орж гарсаар сүүлдээ ээж нь, хүүхдүүд нь юм шиг болцгоовЗун болж нөгөө 2 хүүхэдчхотоос ирэвЭмгэн – манай охины нөхөр гадаад яваад тэр чигээрээ таг болчихсон юм ааЭэж нь ганцаараа ажиллхийхгүй бол эдний амьдрал бүтэхгүй,

байнгалажил хийх юм даа одоочби энэ хоёр хүүхдийг нь харжччадахаа болих нь гэж ярьсан билээДэжид Дорж хоёр эмгэний охины тухай

– ямар өрөвдмөөр юм бэ, нэг хүүгээ өргүүлнэ гэж байдаггүйлбайхдаа гэж хоорондоо ярилцана2 хүүчтэднийхээр орж гарч гүйдэг болцгоожээЭмгэнийг охиноо ирнэ гэхэд нь тэд бага хүүгээ үрчлүүлээч гэж гуйхаар болжээХүүхдүүдийн ээжчирэвТэдчбодож яваагаа хэлтэл бүсгүй – тэг ээ гэж эргэлзсэнчшинжгүй хэлжээЭэж нь гайхсан янзтай охиноо харснаа юм хэлсэнгүй, хөөрхий минь би эдэнд хань болж чадахгүй гэж бодсон байхИйнхүү Доржийнх Баасанжав гэх эмэгтэйгээс 2 ой өнгөрч яваа Зоригт нэртэй хүүг нь өргөн авсан билээ2 жилийн дараа Доржийнх нэг охинтой болжээТэр хоёр хүүгээ –булган сүүлтэй үр минь гэж өөрийн үр шигээлхайрланаЭмгэн – охины маань нөхөр таг байж байж нэг удаа ярихдаа

– чи амьдралаа бодоорой, би эндээ амьдралтай болсон гэж ярьсан гэнэ лээ гэж тэдэнд ярьжээУдалгүй Баасанжав ээж дээрээ бүр ирж, хүүгээ сургуульд оруулавДоржийн охинчхэлд, хөлд орж эмээг

– эмээ гэж дууддаг боловЭнийглхүлээж байгаад санаа нь амарсан юм шиг эмгэн бурханы оронд оджээБуян номыг нь гүйцэлдүүлсэн 3 гэр гэртээ хүүхэд, хүүхдүүдтэйгээ амьдарч Баасанжав нэг байгууллагад ажилд орлооСүүлийн үед Дэжид нэглзүйлийн тухай ахин дахин бодноТэр нь чухам юү болохыг өөрөөс нь өөр хэнчүл мэднэНэглзүйлийн тухай бодоод байгааг нь анзаарсан Дорж эхнэрээсээ юунд санаа зовоод байгааг нь асуусан боловч юм хэлээгүй ажНэгэн орой тэр нөхөртөө-хүүхдүүд ээ унтуулаад чамтай ярих юм байна гэсэн билээТэр хүү, охин хоёроо унтуулаад нөхөртөө ийн хэлжээ.

– Миний хань битгий сэтгэл санаагаа хямраагаарай гээд – энэ их урт түүх миний эмээ бүр залуу даа айлын гэр бүл салгаж үр хүүхдийг нь өнчрүүлж өөрөөсөө нилээд олон насаар ах хүнтэй суусан юм гэнэ лээТэгээд тэр хаягдсан эхнэр нь хүнээр хараал жатга хийлгэснээс болж эмээгийн минь ханилсан нөхөр буюу ээжийн аав нас барж эмээ бэлэвсэрч үлдсэн юм гэсэнЭмээ минь их залуу даа ээжийг төрүүлсэн учир дахин нөхөрт гарч ээж эмээ, өвөө дээрээ өссөн юм гэсэнГэвч эмээ минь хүүхэд төрүүлээгүйАрга аа бараад ээж нь эмээг дагуулж сайн мэргэлдэг хүнээс асуухад – чамд, охинд чиньчхараал хүрсэнБас үр удамд чиньчүргэлжилж, зээгээр чинь тасарна гэсэн юм гэнэлээТиймээс охин чинь хүүхэд төрүүлэхгүйчбайж мэднэ, эсвэл төрүүлдэг юм аа гэхэд урт наслахгүй гэж хэлсэн юм билээТөрсөн хүүхдэд ньчбас энэ хараал нэгэн ижил дамжина гэсэн гэдгийг мөн тэр лам – хараал хийсэн, хийлгэсэн хоёр хүн хоёулаа одоо нас барсан юм байна гэсэн гэж ээж надад нас барахаасаа өмнө ярьж байсан юм гэвТиймээс би дөнгөж насанд хүрч байх үедээлээжээсээ өнчирч аавтайгаа үлдсэн юмАав маань сэтгэлээр их унаснаасаа болж урт насалж чадаагүй ээЭнэ бүгдийг сонсож суусан Дорж – тийм юм гэж юү байхав дээ, ер нь ингэхэд танай ээж яах гэж тэрийг чамд хэлдэг байна аа гэвТэгээд чи шал дэмий юманд итгэжлбайдаг гэвДэжид – намайг эртхэн мэдэж түүндээ бэлтгэлтэй байх нь дээрээ гэж шийдсэн байхлдааЭэж маань угаасаа юмыг нууж хаадаггүй шулуухан хэлчихдэг хүн байсан юмЯмартаалөвчтэй байхдаа эмчид

– эгч нь одоо хэр удаан амьдрах вэ үнэнийглхэлээрэй надад бас үр хүүхэддээ эртхэн захиж хэлэх, өгөх юм гээд байна шүү дээ гэдэг байсан хүн гэлээДорж хэсэг чимээгүй сууснаа – би хүнээс асууна аа гэсэн билээДэжид дотроо – асуугаадчнэмэргүй дээ гэж бодож суувДэжидийн хамгийн чухал бодоод байгаа зүйл нь түүний үхэл биш харин Баасанжавыг өөрийгөө нас барснаас хойш охиндоо ээж шиг ээж болж чадах хүн гэдэг бодлоо нөхөртөө хэлж түүнтэй ханилаарай гэж захих байсан билээДорж нилээд хэдэн сайн гэх хүнээс эхнэрийгээ асуусан боловч яглДэжидийн хэлснийг хэлсэн ажээАрга засал хийлгэе гэсэн боловч

– амь насыг нь торгоосончхүнд өвчинд ээрэгдэж, эмчлэгдэхгүй их зовох юм байна гэж ээТэр эхнэрийгээ зовоохыг хүссэнгүй, үнэхээр энэ бүгд үнэн бол болох цагтаа болохлбайх, тиймээс үлдсэн хугацаанд нь түүнийгээ аз жаргал, баяр хөөртэй байлгая гэж хичээх болжээДэжид бодож явснаачДоржид мөн Баасанжавтчзахьсан ажээХарин тэр эхнэрээ Баасанжавт удмын асуудлаа ярьж, захьсныг нь мэдээгүй билээНэглөдөр Дэжид мөнх бусын орчлонгоос буцсан ажДорж түүний захиасыг биелүүлэлгүй 2,3 жил болсон боловч жаахан охиноо, хүүгээ өрөвдөнөТэднийхээр орж гарч гэрийнх нь ажлыг бөөцийлж, хүүхдүүдийг нь хооллож хувцас хунарыг нь угааж өгсөөр удаж буй Баасанжавыгчбас өрөвдөх тул нэглөдөр Дорж түүнд – нэг гэртээ оръё гэсэн ажБаасанжав юм хэлсэнгүй гарч яваад маргааш нь түүнийг ажлаасаа ирэхэд гэрт нь хүүтэйгээ ирсэн байжээУгаасаачбайшин нь амьдрахын эцэсгүй болж өмхөрч муудсан байсан билээЛДайриймаа 20220405