\”Энэ миний хүүхэд! Би хүүгээ аваад явнаа,  бүлээн дулаан хайраар хайрлана…\” Эхнэр бид хоёр хүүхэдгүй, нэгэнт бурхан заяагаагүйгээс хойш ингээдлхамтдаа хоёулаалхөгширч унатлаалхорвоог элээнэ дээ гэсэн бодолдоо нэгэнтээ дасчихсан байлааТэгээд хүүг үүрч тэврээд явж байхдаа сэтгэл минь нэглгyнигтaй болж билээЭнэ байр байшин нь хэдий том, бас өөрийн гэсэн ахуй байдалтай ч, хачирхалтай нь энд бяцхан хүүхэд багачуудын Цовоо цойлгон, хонгорхон дуу, инээд ханиад гэж ер сонсогддоггүй байлаа…

Хорин жилийн өмнө би Якутын хязгаар нутаг руу уурхайн ээлжийн ажилчнаар явсан юмТэндээ нийтийн байрны хоёрдугаар давхарт байх буудалд амьдардаг байсан бөгөөд нэгдүгээр давхарт нь цаа бугын малчдын хүүхдүүдийн түр дотуур байр байдаг байлааЭцэг эхтэйгээ хамт нүүдэл хийж чадахгүй хүүхдүүд энд отор нүүдлийн улирлын туршид амьдардаг байсан билээНасны хувьд өөр өөр, томчууд нь сургуульд сурдаг бол багачууд нь асрагч багш нарын хараа хяналтан дор байдаг байвАжлын дараа манай бригадынхан бүгдээрээлоройн хоол ундаа хийж, үлгэр домгоо ярьцгаан, зурагт телевизийнхээ өмнө цаг заваа нөгцөөдөгсөнНэг удаа хэн нэг нь өрөөний маань хаалгыг чимээгүйхэн тогшивБи босож очин хаалгаа онгойлговоос, босгон дээр 2-3 насны бяцхан хүү зогсож байвЧийрэг өсгөлүүн байрын, үс нь давирхайдчихсан юм шиг, зараа шиг өрвийсөн хэдэн үс нь дээшээ босчихсон,

хурц хурдан хөдөлгөөнтэй нүдтэй, хамар амаа царталзуулж ирээд үнэрлэж шинших бөгөөд бид оройн хоолондоо сагаг будаатай жигнэсэн махтай шөл хийсэн байсан юмБи түүнээс асуулаа:

-Чи хоол идэх үү?

Хүү шуудхан толгой дохиод, ширээ рүү очин нүд ирмэхийн зуурт тавагаа султгаж орхиод,  өвөр дээр минь acaж гарч ирээд унтчихавОдоо яахав дээ?  Тэвэрч авч яваад, асрагчид нь хүргэж өглөөЭхнэр бид хоёр хүүхэдгүй, нэгэнт бурхан заяагаагүйгээс хойш ингээдлхамтдаа хоёулаалхөгширч унатлаалхорвоог элээнэ дээ гэсэн бодолдоо нэгэнтээ дасчихсан байлааТэгээд хүүг үүрч тэврээд явж байхдаа сэтгэл минь нэглгyнигтaй болж билээЭнэ байр байшин нь хэдий том, бас өөрийн гэсэн ахуй байдалтай ч,

хачирхалтай нь энд бяцхан хүүхэд багачуудын Цовоо цойлгон, хонгорхон дуу, инээд ханиад гэж ер сонсогддоггүй байлааҮдэш бүрийн оройн хоолон дээр өнөөх бяцхан якут хүү хүрч ирдэг боллооТэр ярьж чаддаггүй болохоороо өөрөө буга болж,

дараа нь баавгайг дүрслэн харуулах зэргээр биднийг инээлгэж хөгжөөн, өөрөөчбас инээж хөөрнөИнгээд уурхайн ээлжийн сүүлчийн өдөр болж бид авч явах юмнуудаа боож баглаад, зам гарахаар хүлээж байлаа, бид явах цагчболлооТэгсэн хаалгыг зөөлөн тогших чимээ гарч, шинэ найз маань орж ирлээТэр хуруугаараа намайг чиглүүлж заагаад, гараараа даллан, дагаж явахыг хүслээБид явсаар, дээврийн хөндийд гарч ирэхэд,

тэр тэртээх цаад талын булангаас даавууны өөдөс төдийхнөөр ороож боосон нэг хачин зүйл гаргаж ирээд, амандаа зуун, тоглож эхлэвХачирхалтай сонин гэмээр ая дууны аялгуу чимээ дээврийн хөндийгөөр нэг цуурайтан дүүрч, улмаар модны чимээ, шувуудын ганганаан,

цасан шуурганы улин исгэрэх чимээ сонсогдовЭдгээр дуу чимээнд нь байгалийн нууцлаг сүрдэм байдал, үүнтэй нэгэн зэрэг гoмдoл xapуусалтайчгэмээр гэмэргэн аяс мэдрэгдэнэХүү маань аман хуур гээч хөгжим тогложээИнгээд бид caлцгаалааБичдараагийн ээлжээ тэсэн ядан хүлээж, бяцхан хүүдээ чихэр боов, тоглоом наадгай авч цуглуулавБи асрамжийн газарт шууд хүрч ирсэн ч, манай хүү алга байвХүү маань гурван настай болж, өөр асрамжийн газар руу шилжээд явчихсан байх бөгөөд, эцэг эх нь тундрт алга болж, хүү маань өнчuрч хоцорсон байлааБи түүнд нэгэнтээ дасаж орхисон болохоор сэтгэл минь xapуусал yйтгар гунuгаар дүүрч билээТэгээд би шуудлтэр асрамжийн газар руу нь явж очлооНамайг дотогшоо явж ороход тэр над руу гараа дэлгэн угтаж гүйж ирээд, якутаар ямар нэг юм шулганан хэлэвТэгээд би шуудхан л:

– Энэ миний хүүхэд! Би хүүгээ аваад явнаа,  бүлээн дулаан хайраар хайрлана…

Тэгээд ээлжийнхэн ажлыгчдуусгалгүй ажлаасаа чөлөө авлааБи эхнэртээ энэ якут хүүгийн үүх түүхийг бүгдийг нь ярьж өгсөн юмБи түүнийг ятгах шаардлага байсангүй, бэлтгэлээ базааж аваад, хүүгээ авахаар явж билээТүүний нэрийг Толлуман гэдэг бөгөөд якутаар Зориг гэсэн утгатай байлааЭхнэр бид хоёр түүнийг Толя гэж дуудах болсон юмТолюшка – хүү минь одоо бид хоёрын баяр баясгалан минь болсон юм даа!